Więcej...

Stanisława i Henryk Witaczkowie – twórcy polskiego jedwabnictwa

Film pokazuje historię twórców jedwabnictwa w Polsce – Stanisławy i Henryka Witaczków.

Czytaj dalej →
Ze zbiorów Miasta Milanówka

Henryk i Stanisława Witaczkowie

Epitafium z nagrobka na Powązkach w Warszawie: „Twórca i niestrudzony propagator jedwabnictwa naturalnego w Polsce, założyciel w 1924r. Centralnej Doświadczalnej Stacji Jedwabniczej w Milanówku, ofiarny patriota i aktywny społecznik, którego CELEM ŻYCIA BYŁO CZYNIĆ DOBRZE.”

Czytaj dalej →

W Gruzji

Warszawska rodzina Witaczków znalazła się przymusowo w Gruzji. Po wywalczeniu niepodległości przez Polskę w 1918 r. rodzice Henryka i Stanisławy postanowili wrócić do ojczyzny. Każdy chciał ofiarować swoje umiejętności, doświadczenie i talent dla dobra kraju. Stanisława ofiarowała także swoją pierwszą wielką miłość. Pożegnalna scena z ukochanym mogła wyglądać tak: Gruzja. Tbilisi. Ciepły, rozgwieżdżony wieczór. Ona i on – młodzi, piękni, …

Czytaj dalej →
Henryk i Stanisława Witaczkowie w "Józefinie" (ze zbiorów Archiwum Państwowego w Warszawie)

W Milanówku

„W okresie 1915-21 przebywałem wraz z rodziną a Gruzji – napisał Henryk Witaczek – Po ukończeniu gimnazjum w 1919r. odbyłem specjalny kurs hodowli jedwabników i morwy oraz produkcji jajeczek jedwabnika systemem Pasteura w Państwowej Stacji Jedwabniczej na Kaukazie Południowym w Tyflisie. Następnie pracowałem w fabryce jedwabiu, zarządzanej przez mego ojca, przy Kaukaskiej Doświadczalnej Stacji Jedwabniczej. Tam przeszedłem wszystkie działy produkcji, …

Czytaj dalej →
Zbiory oprzędów 1924/25 (ze zbiorów Archiwum Państwowego w Warszawie)

Pierwsze sukcesy

„Centralna Doświadczalna Stacja Jedwabnicza miała spełniać analogiczne zadania jak państwowe stacje jedwabnicze, utrzymywane przez inne kraje rozwijające u siebie jedwabnictwo: – tworzenie naukowych podstaw dla jedwabnictwa krajowego poprzez badania nad różnymi rasami jedwabnika i ich hodowlą w warunkach polskich – badania nad surowcem i włóknami jedwabnymi – badania nad różnymi odmianami morwy, jej uprawą, doskonaleniem i eksploatacją. Odrębnym zadaniem CDSJ …

Czytaj dalej →
Projekt gmachu CDSJ przy ul. Brzozowej - budynku nigdy w takim kształcie nie dokończono (ze zbiorów Miasta Milanówka)

Początki fabryki przy ul. Brzozowej

„[…] Na pustym, nabytym poprzednio placu na granicach Milanówka zaczynają zarysowywać się fundamenty przyszłej szkoły jedwabniczej przemysłowej. Na frontonie okazałego gmachu napis: „SCIENCIAE AT LABORAE” („Nauce i pracy”). Projekt zawiera sale wykładowe, laboratoria, muzeum, bibliotekę. Tył gmachu i skrzydła boczne są przeznaczone na doświadczalne pracownie jedwabiu, spełniające rolę pracowni dla praktycznej nauki zawodu.Przewidziane są tam w niewielkich rozmiarach wszystkie działy …

Czytaj dalej →
1 VI 1931 Prezydent Ignacy Mościcki w CDSJ (ze zbiorów Archiwum Państwowego w Warszawie)

Wizyta Prezydenta Mościckiego

  „Pierwszy raz zaprezentowała się CDSJ na wystawie pt. „Wieś polska” w 1925r. w Listowie w woj. Kaliskim. Demonstrowała tam hodowlę gąsiennic jedwabnika, rozwijanie nitki jedwabnej z oprzędów jak również zapoznawała zwiedzających z korzyściami, jakie przynosi dla hodowców rozwój jedwabnictwa. Tam też otrzymała swój pierwszy złoty medal. 1 VI 1930r. Prezydent Rzeczpospolitej Ignacy Mościcki, wizytując CDSJ na jej własnym terenie przy …

Czytaj dalej →
Stoisko prezentujące Centralną Doświadczalną Stację Jedwabniczą (ze zbiorów Archiwum Państwowego w Warszawie)

Przede wszystkim jakość

„Na początku lat 30, w czasie światowego kryzysu ekonomicznego, ceny na produkty rolne raptownie spadły, co również dotyczyło cen oprzędów jedwabnych. […] Bez nowoczesnej i pomysłowej organizacji zbytu swoich wyrobów, co dziś nazywamy marketingiem, Milanówek nie zdobyłby funduszy aby utrzymać zachęcające hodowców ceny na surowiec krajowy. Dział przemysłowy CDSJ pracował w tym czasie na nowoczesnych maszynach i zatrudniał ponad stu …

Czytaj dalej →
Wnętrze jednego ze sklepów (ze zbiorów Archiwum Państwowego w Warszawie)

Unikatowe wzornictwo

„Najbardziej oczywiście była znana produkcja, pojawiająca się w sklepach „Milanówka”, tkaniny sukienkowej, koszulowej, bieliźnianej, mięsiste atłasy, cienkie kraciaste tafty i cudownie mieniące się tafty wieczorowe. Cieszyły męskie żakardowe krawaty, szaliki i apaszki oraz małe, bajecznie kolorowe chusteczki do butonierki, podobno przynoszące szczęście… Tak przynajmniej twierdzili studenci UW, którzy mieli dwa kroki do sklepu „Milanówka” przy ul. Traugutta 2.” Beata Witaczek-Nehring …

Czytaj dalej →
Jedna z wystaw propagandowych CDSJ w czasie okupacji  (ze zbiorów Archiwum Państwowego w Warszawie)

Czas wojny w CDSJ

Na podstawie relacji Joanny Prosińskiej-Giersz: 6 września 1939 r. urywa się dokumentacja CDSJ. Z racji prowadzonej uprzednio produkcji dla wojska (jedwab na spadochrowy), Niemcy uznali fabykę za zakład specjalny i przysłali komisarza, Treuhandera, Ohlerta. Mówił dobrze po polsku, był żonaty z Polką, a ich córka – Irena – spędzała, jako nastolatka, wakacje w Żółwinie, gdzie zakochała się w chłopaku z …

Czytaj dalej →
Janusz Montwiłł w laboratorium CDSJ  (ze zbiorów Miasta Milanówka)

Piorunian rtęci

Relacja Mirona Krasnodębskiego – szefa laboratorium w CDSJ: „Właścicieli fabryki wtajemniczono w ogólnych zarysach w zagadnienie, uzyskując ich poparcie dla całej akcji. Miejsce wydawało się najbardziej bezpieczne i wygodne ze względu na fabryczne warunki pracy, dobrze urządzone laboratorium chemiczne, wyposażone obficie w chemikalia i sprzęt. Włączenie produkcji piorunianu do innych prac laboratoryjnych nie wzudzało więc podejrzeń, a w magazynie chemikaliów …

Czytaj dalej →

Zaangażowanie w kulturę

Relacja Wojciecha Wilskiego: „W czasie okupacji, wśród licznych działań właścicieli Stacji Jedwabniczej, wykraczających poza sprawę produkowania jedwabiu i jego zbytu znalazły się również zainteresowania dziedziną kultury. Najpierw powstała orkiestra, składająca się z pracowników fabryki, wzmocniona pewną ilością muzyków zawodowych. Twórcą i dyrektorem orkiestry był Feliks Dzierżanowski, znany i popularny ze swej Polskiej Kapeli Ludowej, która przez wiele lat przed i …

Czytaj dalej →

Pomoc dzieciom

Relacja dr Marii Wierzbowskiej, lekarki i dyrektorki Zakładu ks. Boduena w Warszawie: „W czasie Powstania Warszawskiego w końcu sierpnia 1944 r. otrzymałam z niemieckiej komendy wojskowej rozkaz ewakuacji Zakładu z Warszawy. Zakład miał w tym czasie pod swoją opieką około 400 dzieci w wieku od kilku miesięcy do 4 lat (w tym niemal połowę chorych z powodu przebywania w ciągu …

Czytaj dalej →
Plantacja morwy w Żółwinie  (ze zbiorów Miasta Milanówka)

Czas wojny w Żółwinie

Komisarz narzucił CDSJ pod uprawę morwy opuszczony majątek Żółwin, koło Podkowy Leśnej. Beata Witaczek-Nehring przechowywała „kwity” kupowanego na raty żółwińskiego folwarku od Michała Natansona. Henryk Witaczek zakupił majątek wraz z długami z uwzględnieniem wszystkich wątpliwości pana Natansona i ewentualnych tzw. obiektywnych zmian. Relacja Joanny Prosińskiej-Giersz: „Gospodarstwem zajmowała się Krystyna Wojciechowska, ziemianka wysiedlona z majątku Słomów w Poznańskiem (…) Kiedyś zjawiły …

Czytaj dalej →
Pochód 1. Maja w 1947 r. - w drugim rzędzie Stanisława i Henryk Witaczkowie (ze zbiorów Danuty Olender)

Zaraz po wojnie

Według relacji Beaty Witaczek-Nehring: „W Archiwum Państwowym Miasta Warszawy znajdują się dokumenty (3 grube księgi – zbiór rodziny Witaczków) dotyczące pomocy dla wysiedlonych mieszkańców stolicy. W tych strasznych czasach zawiązała się silna więź między pracownikami stacji Jedwabniczej a jej dyrekcją. Umożliwiło to Witaczkom pozostanie w „Milanówku” do końca 1948 r., co było raczej ewenementem w owych czasach. Jak potoczyły się …

Czytaj dalej →

Henryk Witaczek – Wizjoner, który stworzył jedwabnictwo w Polsce

Film zrealizowany przez uczniów Społecznego Liceum Ogólnokształcącego Nr 5 w Milanówku opowiada historię Henryka Witaczka – nie tylko założyciela przemysłu jedwabniczego, ale także niesamowitego człowieka, który pomógł setkom ludzi podczas Wojny.

Czytaj dalej →

Ta strona korzysta z plików cookie ("ciasteczka"). Pozostając na niej, wyrażasz zgodę na korzystanie z cookies. Dowiedz się więcej...

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close